Twierdze osiemnastowiecznej Europy


Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Częstochowie, Instytut Historii Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie i Stowarzyszenie Garnizon Fortecy Częstochowskiej organizują II Międzynarodową Konferencję Naukową z cyklu Twierdze osiemnastowiecznej Europy.

Hasłem wywoławczym tegorocznej spotkania są nazwiska dwóch wybitnych inżynierów wojskowych – Sébastiena de Vaubana i Marca de Montalemberta. Obaj wnieśli bardzo duży wkład do rozwoju osiemnastowiecznej sztuki fortyfikacyjnej. Pierwszy z nich tworzył przede wszystkim w XVII wieku, ale dzieła jego stanowiły kanon niemal przez całe następne stulecie. Drugi z wymienionych prezentował swoje koncepcje w ostatniej ćwierci XVIII wieku, ale uznanie zdobył dopiero w epoce napoleońskiej. Ponieważ dzieła Vaubana i Montalemberta stanowiły wzór i inspirację dla wielu inżynierów wojskowych, dzięki czemu sztuka budowy, obrony i zdobywania twierdz stale się rozwijała, organizatorzy uznali za zasadne, aby właśnie ich wybrać na „patronów” konferencji.

Twierdze w XVIII wieku były istotnym elementem sztuki wojskowej. Stanowiły podstawę operacyjną działań ofensywnych lub zasadniczy element linii obronnych. Osłaniały mobilizację wojsk w głębi kraju oraz zapewniały zaopatrzenie lub schronienie dla korpusów polowych. W twierdzach znajdowały się lazarety dla chorych i rannych, przetrzymywano tam także jeńców wojennych. Poza tym należy zwrócić uwagę na pozamilitarne znaczenie twierdz. Znajdujące się w nich garnizony mogły wymuszać posłuszeństwo lub ochraniać miejscową ludność. Powszechną praktyką było umieszczanie w twierdzach więźniów, zarówno politycznych, jak i pospolitych. Oddziaływały one też na położone w ich obrębie lub nieopodal ośrodki miejskie, hamując ich rozwój lub wręcz odwrotnie wpływając stymulująco poprzez rozwój handlu, rzemiosła i usług.

W czasie konferencji omawianych będzie kilka zagadnień związanych z osiemnastowiecznymi twierdzami, w związku z czym obrady podzielone zostały na pięć paneli:

1.Od Vaubana do Montalemberta – sztuka fortyfikacji w teorii i praktyce;

2.Od Morza Czarnego do Morza Białego – twierdze Imperium Rosyjskiego;

3.Wzdłuż południowej granicy Rzeczypospolitej;

4.Na przełomie epok;

5.Twierdze w ogniu walk i przemian politycznych –Od Wielkiej Wojny Północnej do Konfederacji Targowickiej.

Poza wymienionymi powyżej celami naukowymi konferencja ma popularyzować wiedzę z zakresu historii powszechnej i historii Polski, a także rozbudzać wśród młodzieży zainteresowanie mało znanym okresem XVIII wieku. W związku z tym zaplanowano imprezę towarzyszącą – inscenizację biwaku osiemnastowiecznej armii pod murami Twierdzy Jasnogórskiej. Wezmą w tym udział członkowie Stowarzyszenia Garnizon Fortecy Częstochowskiej oraz inne grupy rekonstrukcyjne. Będzie można zobaczyć jak wyglądało życie obozowe ówczesnych żołnierzy, pokaz uzbrojenia, musztrę oraz potyczkę pomiędzy żołnierzami garnizonu jasnogórskiego a pruskimi maruderami.

Konferencji towarzyszyć będzie też wystawa Twierdze Rzeczypospolitej Obojga Narodów – XVIII wiek, na której zaprezentowane zostaną kopie planów osiemnastowiecznych fortyfikacji. Ekspozycję będzie można zobaczyć w Sali Wystawowej Biblioteki Głównej Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, al. Armii Krajowej 36a, od 21 września do 16 października 2017 r.


PATRONAT HONOROWY:

- Przeor Jasnej Góry – o. Marian Waligóra

- Prezydent Miasta Częstochowy – Krzysztof Matyjaszczyk

- JM Rektor Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie – dr hab., prof. AJD Anna Wypych-Gawrońska


PATRONAT MEDIALNY

- Histmag.org

- Gazeta Wyborcza Częstochowa

- Radio Jasna Góra


KOMITET ORGANIZACYJNY:

- dr hab. Maciej Trąbski, prof. AJD – przewodniczący,

- dr Anna Czerniecka-Haberko

- dr Katarzyna Milik

- dr Norbert Morawiec

- Artur Kramer (SGFCz)

- mgr Łukasz Cholewiński – sekretarz konferencji


KOMITET NAUKOWY:

- prof. dr hab. Bogusław Dybaś

- prof. dr hab. Mirosław Nagielski

- prof. dr hab. Tadeusz Srogosz

Konferencja dofinansowana została przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego i Urząd Miasta Częstochowy.